Người giàu và người nghèo Trung Quốc khác nhau đến mức nào?

Thứ 6, 07/03/2014, 14:54

Theo số liệu thống kê của Forbes với 122 tỷ phú, Trung Quốc là nơi tập trung tỷ phú đông thứ 2 thế giới. Tuy nhiên 13% dân số quốc gia này hiện đang sống với mức thu nhập thấp hơn 1,25 USD một ngày.

Theo số liệu thống kê của Forbes với 122 tỷ phú, Trung Quốc là nơi tập trung tỷ phú đông thứ 2 thế giới. Tuy nhiên 13% dân số quốc gia này hiện đang sống với mức thu nhập thấp hơn 1,25 USD một ngày.

Trung Quốc hiện đang có tỷ lệ mất cân bằng thu nhập, chênh lệch giàu nghèo khá lớn. Trong bài phát biểu tại Quốc hội năm 2012, chủ tịch Hồ Cẩm Đào cho biết Trung Quốc sẽ cố gắng tăng gấp đôi thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đối với khu vực thành thị và nông thôn vào năm 2020.

Những hình ảnh đối lập dưới đây được nhiếp ảnh gia Kim Kyung-Hoon của hãng tin Reuters ghi lại cho thấy sự phân hóa giàu nghèo sau sắc tại đất nước đông dân này.

(Trái) Cư dân một khu vực dành cho công nhân nhập cư đang theo dõi một gánh xiếc rong biểu diễn. (Phải) Giới nổi tiếng và các khách mời khác đang tham dự buổi ra mắt một chương trình thời trang tại một công viên thuộc Bắc Kinh.

(Trái) Một nhóm người dân đang chơi bài dưới ánh đèn đường trong một con hẻm nhỏ thuộc khu vực dành cho công nhân nhập cư. (Phải) Những vị khách đang uống rượu Champagne trong khi chờ một buổi biểu diễn thời trang bắt đầu tại Bắc Kinh.

Hình ảnh đối lập giữa một người đàn ông đang chở các thành viên trong gia đình trên chiếc xe điện 3 bánh tại Bắc Kinh (Trái) và những vị khách sang trọng đang chiêm ngưỡng chiếc Rolls-Royce cổ điển trong sự kiện Rolls-Royce’s Concours d’Elegance trong dịp kỷ niệm 10 năm hãng xe xa xỉ này kinh doanh tại Trung Quốc (Phải).

(Trái) Bàn chân dính đầy bùn của một nông dân tại vùng nông thôn cách Bắc Kinh 50 dặm và những phụ nữ đi giầy cao gót sang trọng được chụp trong một buổi tiệc tại thủ đô Bắc Kinh.

(Trái) Bữa tối của một gia đình sống trong vùng công nhân nhập cư tại Bắc Kinh, ảnh chụp vào ngày 16/7/2013 và (Phải) hình ảnh 2 người đàn ông đang uống cà phê tại một khách sạn 5 sao tại Bắc Kinh.

(Trái) Người mẹ bế con đi qua một gánh hàng rong bán quần áo phụ nữ tại một khu chợ dành cho công nhân nhập cự tại Bắc Kinh và (Phải) một phụ nữ đang thanh toán hóa đơn tại một cửa hàng thời trang cao cấp nước ngoài cũng tại Bắc Kinh.

(Trái) Một công nhân vừa ăn tối vừa theo dõi những người hàng xóm đánh bài tại một con hẻm và (Phải) một người phục vụ đang bưng khay Champagne tại buổi ra mắt một chương trình thời gian.

(Trái) Những ma nơ canh được bày ngoài đường tại một cửa hàng bán áo khoác dành cho công nhân nhập cư tại Bắc Kinh và (Phải) một nhân viên đang đi giày cho ma nơ canh trong một cửa hiệu thời trang tại Bắc Kinh.

(Trái) Một cửa hàng bán đồ chơi người lớn tại khu vực sinh sống dành cho công nhân nhập cư tại Bắc Kinh và hình ảnh một cửa hàng cũng bày bán sản phẩm này trên khu phố giàu có tại Bắc Kinh.

(Trái) Một chú chó đang lục lọi thùng rác để tìm thức ăn tại khu vực sinh sống dành cho công nhân nhập cư và (Phải) Một người phụ nữ đang bế chú chó cưng được mặc áo cẩn thận trong một cửa hàng sách tại sân bay thuộc Bắc Kinh.

(Trái) Một nhà vệ sinh công cộng tại một thị trấn cũ- nơi mà một nửa đã bị phá đi và thay vào đó sẽ là những tòa nhà chọc trời tại Bắc Kinh, ảnh chụp ngày 21/2/2013. (Phải) Một cậu bé đang sử dụng nhà vệ sinh công cộng trong một cửa hàng thuộc quận mua sắm tại Bắc Kinh.

(Trái) Một của hàng bách hóa tại khu vực dành cho công nhân nhập cư thuộc Bắc Kinh và (Phải) một cửa hàng bán đồ xa xỉ trong khu phức hợp mua sắm tại Bắc Kinh.

(Trái) Một nữ nông dân tranh thủ ngủ trưa trên một cánh đồng cách Bắc Kinh 80 km và (Phải) một phụ nữ đang sử dụng dịch vụ matxa toàn thân tại một spa.

(Trái) Một khu chung cư cũ 20 năm tuổi và (Phải) một căn hộ cao tầng mới tại Bắc Kinh

(Trái) Những người đàn ông đang ăn trưa trên một con phố với giá khoảng 1,6 USD và (Phải) hình ảnh bữa tối sang trọng trị giá khoảng 60-80 USD tại một nhà hàng tại Bắc Kinh.

(Trái) Một người đàn ông đang đi bộ trong một con hẻm trong thị trấn bị phá hủy 1 nửa để xây nhà cao tầng. (Phải) Một người phụ nữ đi bộ cùng chú chó cưng tại một khu phố giàu có và khu phức hợp thương mại.

(Trái) Một người đàn ông đang nhồi bột mỳ trên quán ven đường tại một thị trấn cũ và (Phải) Những đầu bếp đang chuẩn bị một bữa an tại một cửa hàng nằm trên khu phố nhà giàu tại Bắc Kinh.

(Trái) Một cậu bé đứng chơi trên bậc cửa tại khu vực sinh sống của công nhân nhập cư và (Phải) một cậu bé đang chơi trong nhà bóng dành cho trẻ em tại một quận giàu có tại Bắc Kinh.

(Trái) Một người bán hàng rong tại một thị trấn đang bị phá một nửa để xây nhà cao tầng và (Phải) một người đàn ông đang đứng tại một siêu thị gần khu dân cư cư mới xây dựng tại Bắc Kinh,

(Trái) Một người đàn ông ngồi trên xe lăn trước ngôi nhà cũ, thuộc khu vực sinh sống của lao động nhập cư và (Phải) một cụ già sống trong nhà dưỡng lão tại Bắc Kinh.

(Trái) Một cụ già đang thu gom rác có thể tái chế tại khu dân cư dành cho lao động nhập cư và (Phải) một nhân viên dọn dẹp thùng rác tại một trung tâm mua sắm.

(Trái) Một người bán hàng rong là tỏi trên một khu phố cũ (Phải) một nhân viên đang sắp xếp rau quả vào tủ lạnh tại một siêu thị nằm trong khu phố giàu có thuộc Bắc Kinh.

Sức mạnh toàn cầu của mì ăn liền: 'Kho báu ở dưới đáy Kim tự tháp'

Chẳng mấy thứ trông chán hơn một gói mì ăn liền. Là lựa chọn sau cùng cho một bữa tối, được mua với số lượng lớn và sẵn sàng phục vụ chỉ sau vài phút, mì ăn liền là loại thực phẩm rẻ tiền và chẳng đáng quan tâm. 

Tuy vậy, sự thực là, những đặc tính vô cùng khiêm nhường ấy lại khiến mì ăn liền trở thành một nguồn lực gây ảnh hưởng đến tất cả mọi người trên thế giới.

Chuyện mì ăn liền đi đâu cũng thấy, từ các trường đại học giàu có nhất đến những thành thị nghèo nhất ở các quốc gia đang phát triển, đã hấp dẫn ba nhà nhân chủng học Deborah Gewertz của Đại học Amherst, Frederick Errington của Đại học Trinity, và Tatsuro Fujikura tại Đại học Kyoto. 

Họ quyết định tìm hiểu sự xuất hiện của món ăn này ở Nhật Bản, Hoa Kỳ và New Guinea, tầm quan trọng của mức giá, tính cơ động và bảo quản khô của mì ăn liền. Tất cả được ghi lại trong cuốn sách "Những câu chuyện về mì ăn liền: Sự lên ngôi của một ngành công nghiệp thực phẩm trong thế kỷ hai mốt" (The Noodle Narratives: The Global Rise of an Industrial Food into the Twenty-First Century).

Có khoảng 100 tỷ gói/cốc mì đã được bán ra trong năm 2012, tức là bình quân mỗi người sẽ ăn 14 gói mì/năm.

Rõ ràng, sự hiện diện khủng khiếp của mì ăn liền gần như rải kín khắp nơi trên thế giới. Năm 2012, theo Hiệp hội Mì ăn liền Thế giới, đã có khoảng 100 tỷ gói/cốc mì đã được bán ra, tức là bình quân mỗi người sẽ ăn 14 gói mì/năm. Các gia vị chua cay bên trong gói mì cũng được gia giảm phù hợp với khẩu vị địa phương từ châu Á cho đến Mexico. 

Một khảo sát tiến hành ở khu dân cư ở Tokyo cho thấy, mì ăn liền đã đánh bại máy vi tính, karaoke và máy nghe nhạc Walkman để trở thành phát minh có ảnh hưởng nhất của Nhật Bản trong thế kỷ 20.

Các nhà nghiên cứu phát hiện thấy mì ăn liền có vai trò phức tạp vượt xa khỏi mục đích tìm hiểu ban đầu của họ. Mì ăn liền, theo họ lập luận, là một bộ phận của "vốn lương thực", nó cho phép đói nghèo tồn tại và tạo ra một tầng lớp người tiêu dùng ở dưới đáy của kim tự tháp kinh tế. Đồng thời, mì ăn liền cũng có lợi ích, là cung cấp dưỡng chất giá rẻ cho người nghèo.

Liệu rằng Koki Ando, con trai của người phát minh ra mì ăn liền, có đúng khi tuyên bố rằng sản phẩm này có thể cứu cả thế giới tại Hội nghị thượng đỉnh Mì ăn liền năm 2010? Để tìm câu trả lời, phóng viên tờ Boston Global đã phỏng vấn bà Deborah Gewertz (1 trong 3 nhà nhân chủng học đã tham gia nghiên cứu).

Hỏi: Mì ăn liền có được xem là một "phát minh", thưa bà?

Bà Gewwertz: Người Nhật có món mì ramen truyền thống từ lâu đời. Chúng ta đang nói về món mì ramen thực sự, với các thành phần phức tạp và nước súp được chế biến kỳ công và mất nhiều thời gian với tất cả những nguyên liệu và công thức tinh túy nhất. 

Vào năm 1958, sau chiến tranh, nhiều người đã bị đói... Đây là một phần của huyền thoại được kể trong viện bảo tàng: 

"Một người đàn ông tên Momofuku Ando, khi chứng kiến cảnh những người đồng hương của mình bị đói và ông muốn giúp đỡ họ bằng cách tạo ra một món ăn không tốn kém, bảo quản được lâu, ngon miệng nhưng không mất thời gian chuẩn bị... 

Ông nhớ lại các nguyên tắc làm món tempura*, và sử dụng nguyên tắc chế biến và chiên nhanh của món ăn này để tạo ra món mì ăn liền của mình. Việc cần làm là khiến mì trở nên khô và xốp, bằng cách cho chúng chao qua một bể dầu. Kết quả là mì được hút khô nước rất nhanh.

Ông Ando đã thử nghiệm không mệt mỏi và sau đó bắt đầu kinh doanh món mì ăn liền đầu tiên trên thế giới".

* Tempura là một món ẩm thực của Nhật Bản gồm các loại hải sản, rau, củ tẩm bột mì rán ngập trong dầu. Bột để làm tempura là thứ hỗn hợp nhão của bột mì, lòng trứng gà và nước nguội. Dầu để rán là hỗn hợp dầu ăn thông thường với dầu vừng.

Momofuku Ando - "Cha đẻ" của món mì ăn liền.

Tại sao bà quyết định nghiên cứu về mì ăn liền?

Mì ăn liền xuất hiện rất nhiều trong ngành nhân chủng học của chúng tôi. Có thể nói, rất nhiều người dân ở Papua New Guinea, nơi chúng tôi (bà Deborah Gewertz - Đại học Amherst và ông Frederick Errington - Đại học Trinity) đang làm việc từ những năm 60, 70, họ đã, đang ăn mì ăn liền và nói chuyện về mì ăn liền. Có người từng nói: "Nếu không còn mì gói, sẽ chẳng còn chút hi vọng nào".

Điều gì khiến mì ăn liền khác với bất kỳ loại thực phẩm sản xuất hàng loạt nào khác vậy?

Điều thú vị nhất mà chúng tôi nhận thấy là gần như tất cả mọi người trên thế giới đều đã ăn mì ăn liền, vì các lí do khác nhau và với các túi tiền khác nhau. Bởi vậy, trong một vài mối liên kết, mì ăn liền bỗng trở thành một câu chuyện toàn cầu về cách con người chúng ta kết nối với nhau và khác biệt lẫn nhau.

Ý nghĩa của mì ăn liền trên các thị trường khác nhau (mà bà nghiên cứu) có sự khác biệt ra sao?

Ở Nhật Bản, thị trường mì ăn liền đã bị bão hòa. Người Nhật luôn có sẵn món mì ramen thực sự của họ. Vậy mà mỗi năm vẫn có đến 600 chủng loại mì ăn liền mới với lớp vỏ ngoài hào nhoáng được tung ra và giới thiệu vào thị trường này. 

Còn Mỹ là một thị trường cơ bản, một thị trường hàng hóa. Người ta mua mì ăn liền vì chúng có giá rẻ. Có thể kể đến 3 phân khúc ở thị trường mì ăn liền Mỹ.

Phân khúc lớn nhất ở thị trường này dành cho những người nghèo. Họ là những người làm việc sau những quầy bán đồ ăn nhanh và hưởng lương theo giờ. Một người từng trả lời phỏng vấn, rằng ông ta ăn mì gói vào bữa sáng và bữa trưa, nhưng không bao giờ dùng để ăn tối, bởi vì nếu vậy thì thật đáng buồn.

Phân khúc thứ hai là các tù nhân. Họ mua mì ăn liền tại kho lương và trộn chúng với các thành phần hỗn độn khác, từ bánh ngọt, bơ đậu phộng và mứt, để thành phiên bản mì ăn liền có hương vị của tự do. Họ mua chúng vì họ có thể làm bất cứ điều gì họ muốn với món ăn này.

Và phân khúc thứ ba, đương nhiên rồi, các sinh viên đại học... Họ không được nấu nướng trong phòng ký túc và bởi vậy mì gói trở thành món ăn thường ngày không thể thiếu. "Chúng tôi không được phép nấu nướng trong phòng nên chúng tôi úp mì ăn liền và ngắm hoàng hôn. Dường như tôi sống cùng với mì gói".

Và ở Papua New Guinea, mì ăn liền đã đổ bộ từ những năm 80. Thời điểm đó, nhiều người dân đã rời làng mạc để lên thành phố, và rất nhiều trong số đó trở thành những người đói rách. Họ đã không chỉ phụ thuộc vào mì ăn liền, mà họ còn thực sự thích chúng vì lý do khác: Ai cũng có thể bước vào cửa hàng và mua mì gói. Mọi người thực sự thích được trải nghiệm lựa chọn rất nhiều sản phẩm tùy chọn. Điều này đã thay đổi người dân Papua New Guinea, biến họ trở thành những người tiêu dùng.

Cuốn sách "Kho báu ở dưới đáy của Kim tự tháp" - C.K. Prahalad: 

"Nếu bạn có thể tìm thấy các sản phẩm dành cho những người ở "dưới đáy kim tự tháp", bạn có thể không kiếm được nhiều tiền từ một vài người, nhưng bạn sẽ kiếm được rất nhiều tiền từ tất cả những người đó". 

Bà nói rằng những người "ở dưới đáy kim tự tháp" được thiết kế là phân khúc thị trường mục tiêu của các nhà sản xuất mì ăn liền. Bà có thể giải thích được chứ?

C.K. Prahalad đã viết một cuốn sách rất có ảnh hưởng mang tên "Kho báu ở dưới đáy của Kim tự tháp" (The Fortune at the Bottom of the Pyramid).

Ông ấy cho rằng, mặc dù người nghèo có rất ít tiền, nhưng tiền của tất cả người nghèo lại là con số lớn. Do đó, nếu bạn có thể tìm thấy các sản phẩm dành cho những người ở "dưới đáy kim tự tháp", bạn có thể không kiếm được nhiều tiền từ một vài người, nhưng bạn sẽ kiếm được rất nhiều tiền từ tất cả những người đó. 

Nếu bạn có thể bán hàng cho những người ở dưới đáy kim tự tháp và cho họ quyền trải nghiệm, lựa chọn và thỏa mãn các nhu cầu cơ bản, họ sẽ làm dịch chuyển nền kinh tế... Và kim tự tháp cũng sẽ dịch chuyển và tiến hóa lên.

Chúng ta thường có xu hướng nghĩ rằng mì ăn liền nằm ở "dưới đáy kim tự tháp", nhưng hãy thay đổi cách nhìn nhận vấn đề rằng: càng nhiều đồ ăn đến từ những nơi khác, càng ít đảm bảo an toàn. 

Vậy tương lại của mì ăn liền là gì?

Tôi nghĩ là mì gói sẽ không thể dừng lại... Có thể thấy rằng những người rất, rất, rất nghèo luôn cần nguồn năng lượng để sống. 

Chúng tôi không cho rằng mì ăn liền sẽ cứu thế giới với bất cứ ý nghĩa nào, nhưng chúng tôi có thể kết luận, một cách khá miễn cưỡng, mì ăn liền mang nhiều điều tốt hơn là có hại đến những người nghèo. Chính xác thì chúng không nuôi dưỡng họ, mà là giúp họ tồn tại.

Kiến Anh

Theo Trí Thức Trẻ/The Boston Global